www.m-p-c.org
As of March 23, 1998:
4,468,991
Дезајн од / Design by

Ace's Project Devgelopment Inc

SHEMA Logistics & Leveraged Communications Ltd.

г.г. Стефан 
                        Архиепископ 
                        Охридски и Македонски ОА 
                        на Јустинијана Прима и 
                        Митрополит Скопски 
                        ПОГЛАВАР НА МАКЕДОНСКАТА 
                        ПРАВОСЛАВНА ЦРКВА
  г.г. Стефан
Архиепископ
Охридски и Македонски ОА
на Јустинијана Прима и
Митрополит Скопски
ПОГЛАВАР НА МАКЕДОНСКАТА
ПРАВОСЛАВНА ЦРКВА

 
  г. Петар 
                        Митрополит 
                        Преспанско-Пелагониски и 
                        Австралиско - Новозеландски
  г. Петар
Митрополит
Преспанско-Пелагониски и
Австралиско - Новозеландски

 
  г. Тимотеј 
                        Митрополит 
                        Дебарско - Кичевски и 
                        Австралиско - Сиднејски
  г. Тимотеј
Митрополит
Дебарско - Кичевски и
Австралиско - Сиднејски

 
  г. Наум 
                        Митрополит Струмички
  г. Наум
Митрополит Струмички

 
  г. Агатангел 
                        Митрополит Повардарски
  г. Агатангел
Митрополит Повардарски

 
  г. Иларион 
                        Митрополит Брегалнички
  г. Иларион
Митрополит Брегалнички

 
  г. Методиј 
                        Митрополит 
                        Американско-Канадски
  г. Методиј
Митрополит
Американско-Канадски

 
  г. Пимен 
                        Митрополит Европски
  г. Пимен
Митрополит Европски

 
  г. Јосиф 
                        Митрополит 
                        Тетовско - гостиварски
  г. Јосиф
Митрополит
Тетовско - гостиварски

 
  г. Григориј 
                        Митрополит 
                        Кумановско - осоговски
  г. Григориј
Митрополит
Кумановско - осоговски

 
  г. Јосиф 
                        Митрополит Осоговски
  г. Јосиф
Митрополит Осоговски

 
  г. Климент 
                        Епископ викарен - хераклејски
  г. Климент
Епископ викарен - хераклејски

 
  г. Партениј 
                        Епископ викарен 
                       Бигорско - Антаниски
  г. Партениј
Епископ викарен
Бигорско - Антаниски

 
  г. Јаков  
                        викарен епископ Полјански на  
                        Митрополитот струмички
  г. Јаков
викарен епископ Полјански на
Митрополитот струмички

 
 


ДОБРОТОЉУБИЕ – ТОМ I

ДОБРОТОЉУБИЕ СВЕТИ МАКАРИЈЕ ВЕЛИКИ
ПОУКИ НА СВЕТИОТ МАКАРИЈА
За христијанскиот живот, одбрани негови беседи

5. ПОДВИЖНИЧКА СОСТОЈБА

а) Одлучноста е почетна точка. Таа треба да си постави цел, за нејзините напори да не бидат неплодни. Во што се состои таа цел? Во тоа што благодатта на Светиот Дух да дојде до обновена природа. Оној кој има решение треба да ги насочи сите свои напори да биде усмерен на тоа што Светиот Дух да го осени со силата и дејствието, како би огнот да почне да согорува во се што е нечисто. При тоа, како душата да влегува во душата, како човек духовно да оживува или како што само да постанува човек. Тоа е главната мисла на свети Макариј, околу која се групираат сите останати.

113. Кој се приближува на Бога и навистина сака да го следи Христа, треба да пристапи со цел да се промени, да се покаже како подобар и нов човек, кој не задржува во себе ништо што е својствено на стариот човек. Зашто, кажано е: „И така, кој е во Христос, тој е ново создание“(2. Кор.5:17).

114. Душа која вистински верува во Христа треба да премине од сегашната порочна состојба во друга, добра состојба и сегашната понижена природа да ја замени со друга, божанствена природа, постанувајќи нова со силата на Светиот Дух. Само тогаш може да постане погодна за Царството Небесно. Такво нешто можеме да постигнеме единствено само ние кои веруваме, кои вистински Го љубиме и кои ги исполнуваме сите Негови заповеди. Дрвото кое Елисеј го фрлил во водата, иако по природа е лесно, во себе носи железо, кое во природата е тешко. Дотолку повеќе Господ ќе испрати овде лесен, леснопокретен, благ и небесен Свој Дух, за душата, која потонала во водите на лукавството, да ја олесни, окрили и изнесе во небесните височини, преобразувајќи ја и променувајќи и ја нејзината природа.

115. Како што телото без душа е мртво и не може ништо да прави, така и душата е мртва за Царството без небесната душа, т.е. Божјиот Дух, и не може да прави ништо што е Божјо.

116. Кој се труди да верува и да пристапи на Господа, треба да се моли уште овде да го прими Божјиот Дух, кој е живот на душата. Господ затоа и дојде уште овде да им даде живот на душите, т.е. Свети Дух.

117. Бог имаше толку благоволение кон тебе што слезе од светите небеса, ја прими во себе твојата дословна природа и земното тело, соединувајќи ги со Својот Божествен Дух, како и ти, кој си од прав, да ја примиш во себе небесната душа. Ако твојата душа биде во заедница со Духот, и ако во неа влезе небесната душа, ти ќе постанеш совршен човек во Бога, наследник и син.

118. Затоа, треба да го сакаме Господа, да се трудиме да напредуваме во сите добродетели, неуморно и постојано да бараме во потполност и совршено да го примиме ветувањето на Неговиот Дух, како би ги оживеале нашите души додека сеуште сме во тело. Зашто, душата нема да биде погодна за Царството небесно ако во овој век, поради голема вера и молитва, не го прими осветувањето од Духот, воколку не постане соучесник во Божествената природа, и воколку не се соедини со благодатта со која може беспрекорно и чисто да ја исполни секоја заповед.

119. Како резултат на преслушувањето на првиот човек, ние сме добиле нешто туѓо во себе во нашата природа – штетни страсти, кои, по навика и долгогодишно посвојување, ги претворивме речиси во своја природа. И повторно, со извонредниот дар на Духот, треба да го отстраниме тоа туѓо од себе и да ја воспоставиме првобитната чистота. И ако сега, со многу молитви, каење, вера и молитва и оддалечување од светот, не ја примиме во себе таа небесна љубов на Духот, и воколку нашата природа, осквернета од гревот, не се прилепи со љубовта, т.е. со Господа, воколку не биде осветена со таа љубов на Духот и ние до крајот не бидеме сопнувани, живеејќи со сета точност во заповедите Господови – нема да можеме да го стекнеме Царството небесно.

б) Благодатта е веќе присутна кај оној што се обратил кон Господа со покајание преку примање на тајната. Меѓутоа, тоа не се манифестира кај сите на ист начин. Едни веднаш ги засенува, а други ги подложува на долги испитувања, за на крајот да го покаже своето дејство.

120. Неизмерната и несватлива мудрост Божја, на неразбирлив и неиспитан начин, разноврсно ја дели благодатта на човечкиот род со цел да ја испита самоволната волја, за да ги открие оние што го сакаат Бога со сето свое срце и кои поради Него ја поднесуваат секоја опасност и секој напор. Зашто, според некои, додека сеуште живеат во светот и без никаков напор и исцрпеност од нивна страна, штом пристапуваат со вера и молитва, веднаш наидуваат на даровите и благословот на Светиот Дух. Меѓутоа, Бог не дава благодат без причина, не во невреме и не само така, туку според неискажива и несватлива мудрост, како би се испитало производството и самоволната волја на оние кои брзо ја добиваат благодатта, т.е. дали чувствуваат милосрдие, благодатта што им се укажала и сладоста Божја, која им е соопштена без никаков нивни напор. Бидејќи, удостојувајќи се со такви дарови, тие се должни со својата волја да покажат ревност, неуморност, напор и плод на љубов, да се оддолжат за даровите, т.е. целосно да се предадат на љубовта Божја, исполнувајќи ја само волјата Господова и совршено оддалечувајќи се од секоја телесна желба.

121. Некои, иако се оддалечуваат од светот и, според Евангелието, се откажуваат од овој свет, со големо трпение напредувајќи во молитвата, постот, трудољубивоста и во други доблести, Бог не им дава брзо благодат, спокојство и духовни дарови. Тој доцни и го задржува дарот, и тоа не без причина, не во невреме и не случајно, туку според Својата неискажива мудрост – заради испитување на самоконтролата на волјата; да се види дали Он, кој ветил дека ќе им даде на оние кои бараат и им ја отвора вратата на животот на оние кои тропаат, се сметаат за верни и вистинити; да се види дали тие вистински поверувале во Неговиот збор; дали ќе истрајат до крај во непоколеблива вера; дали ќе посакува и бара со сета своја ревност; нема ли да се откаже од Него поради злоба и страв; нема ли да се предадат на мрзеливост, запаѓајќи во неверие и безнадежност и не истрпувајќи до крај, поради долготрајното испитување на нивната волја и самоволие.

122. Оној, пак, кој поради Божјото одлагање и воздржување не добива [благодат] брзо, постанува уште по загрејан и уште повеќе ги посакува небесните богатства, секојдневно додавајќи сè поголем копнеж, грижа, неуморност, ревност, севкупни доблести, глад и жед, за да се добие богатството. Тој не слабее од порочните помисли кои се наоѓаат во душата, не паѓа во мрзеливост, нетрпеливост и очај, ниту подлегнува на слабоста предизвикана од мислата: „Кога, конечно, ќе ја стекнам благодатта Божја!“ која намера лукавиот ја наметнува. Напротив, колку повеќе Господ одложува и закаснува, испитувајќи ја верата и љубовта на волјата негова, толку поревносно и внимателно треба неуморно и непоколебливо да го бара дарот Божји, бидејќи некогаш поверувал и бил убеден дека Бог е верен и вистинит, дека ветил дека ќе ја даде својата благодат на оние кои ја бараат со вера и трпение до крај.

123. Верните души го сметаат Бога за оддан и вистинит, утврдувајќи ја [исправноста] на вистинските зборови: „Бог е вистинит“(Јован 3:33). Согласно со тоа, и претходно споменатиот поим за верата, тие самите себе, според својата сила, се испитуваат дали во нешто имаат недостаток, т.е. дали се трудат, дали се подвизуваат, дали се напрегнуваат, дали имаат вера, љубов и други доблести. Испитувајќи сè детално, според своите сили, се трудат и принудуваат да му угодат на Бога, поверувајќи еднаш дека Тој, како вистинит, нема да ги лиши од даровите на Духот воколку до крајот со својата усрдност истраат во Него во својата служба и трпение, дека ќе бидат, сè додека се во телото, да се удостојат со небесните благодати и да наследат вечен живот.

124. На тој начин, тие сета своја љубов ја свртуваат кон Господа, откажувајќи се од сè, очекувајќи со голема желба од Него Самиот, со глад и жед, секогаш чекајќи спокој и утеха од благодатта, не успокојувајќи се и не тешејќи се, не се врзуваат доброволно за ништо од овој свет, туку постојано спротивставувајќи се на минливи помисли и очекувајќи помош и поддршка само од Бога. На таквите души, кои покажуваат голема грижа, произволност и трпение, Самиот Господ на таинствен начин им дава поддршка и помош, и заштита и поткрепа во секој дел од доблеста. Зашто, постои граница и мерка и степен на самоволна произволност и волја за љубов и наклонетост за, сразмерно на силите, [исполнување] на сите свети Негови заповеди. Откако ќе се исполни мерката на љубов и долг, овие души се удостојуваат за Царството и вечниот живот.

в) За општиот закон на благодатта, т.е. да не се открие одеднаш, зборува свети Макариј, наведувајќи многу примери од Божественото Писмо. Во продолжение тој објаснува на што со овој закон се обврзува секој верник.

125. Духовното дејство на Божјата благодат во душата се остварува со голема долготрпливост, мудрост и таинствено владеење со умот, големо трпение и долготраен и долгогодишен подвиг. Во [човекот] делото на благодатта се покажува совршена кога неговота самоволна произволност, по многу искушенија, се покажува на Духот како благоугодно, и кога со текот на времето покажува искуство и трпение. Ќе наведеме јасни примери за овој поредок од боговдановеното Свето Писмо.

126. Она што го тврдам слично е на она што му се случило на Јосиф. После колку време и после колку години се остварила определбата на Божјата волја за него! [После колку години] визиите се исполниле! И колку многу напор, неволји и маки доживеал Јосиф претходно! И кога храбро издржал сè, кога во сè се покажал како искусен и верен Божји слуга, тој постанува цар на Египет и го нахрани својот народ. Тогаш се исполнуваат пророштвата од видението и волјата и промислата Божја, кои одамна биле претскажани.

127. Слично се случило и со Давид. Преку пророкот Самуил, Бог го помаза за цар. Меѓутоа, по помазанието, морал да бега од смртта гонејќи го царот Саул. Каде беше Божјото помазание? Каде е брзото исполнување на ветувањето? Зашто, штом беше помазан, почнал да трпи жестоки неволји, да скита по пустината, немајќи ниту насушен леб, спасувајќи се кај незнабошците од подмолноста на Саул. Во такви неволји живеел оној што Бог го помазал за цар! По многу години испитувања и искушенија, великодушната издржливост и трпение на неволјите, потполно предавање на Бога и убедливост [во мислите]: „Несомнено ќе се исполни онаа што Бог на мене пророчки ме помаза како што и кажал“, на крајот се исполнила волјата Божја. После многу долги страдања и после многу искушенија, Давид се зацари и тогаш Божјото слово стана очигледно, како што помазанието што го изврши пророкот се покажа како цврсто и вистинито.

128. Ги наведовме овие примери од Светото Писмо за да покажеме дека дејството на Божјата благодат во човекот се открива после долготрајна борба и дека дарот на Светиот Дух се добива после искуството на големо трпение и великодушност, после искушенија и испитувања, кога веќе самоволната произволност е проверена преку разноврсни неволји. Воколку во ништо не го натажува Духот, но по благодатта во сè се согласува со заповедите, ќе се удостои да достигне слобода од страстите, да ја прими полнотата на духовното посвојување и мудроста која се именувала во тајните, духовното богатство и разумност која не постои во овој свет во кој учествуваат само вистинските христијани. Таквите луѓе во сè се разликуваат од оние кои имаат дух, размислување, разумност и мудрост на овој свет.

129. Затоа, да се подготвиме произволно со сета наша волја да Го следиме Господа, да постанеме Христови придружници, во исполнување на Неговата волја, за сеќавање на сите Негови заповеди и нивно исполнување, потполно да се одвоиме од љубовта кон светот и предавајќи ја душата своја на единствениот Христос. Да имаме на ум дека ние сме окупирани само со Него, дека мислиме само на Него и само Него го бараме. Воколку поради телото не сме толку марливи околу заповедите и послушноста кон Бога, барем со умот да не се одвојуваме од љубовта, копнежот и желбата за Господа. Подвизувајќи се со таков ум и исправно размислување, одејќи по патот на правдата, секогаш грижејќи се за себе, ќе го постигнеме ветувањето на Светиот Дух, и по благодатта ќе се спасиме од пропаста во темнината на страста кои ја окупирале душата, со што ќе постанеме достојни за вечното Царство и блаженството со Христа во сите векови, славејќи ги засекогаш Отецот и Синот и Светиот Дух. Амин.

г) Затоа секој кој сака да му служи на Господа ќе мора да почне од почетокот, т.е. состојба во која тој само со силата на разумната волја принудувајќи се себе на секое добро дело да се воздржува од се што не одобрува совеста, без разлика што срцето не сочувствува со тоа. Затоа, ако си се решил, почни да се принудуваш себе и да правиш само добро, а да се спротвставуваш на се што е лошо.

130. Кој сака да Му пријде на Господа, да се удостои за вечен живот, да постане семејство со Христа, да се исполни со Светиот Дух, да достигне состојба да приноси плодови на Духот, чисто и беспрекорно да ги исполнува заповедите Христови – треба да почне со тоа цврсто да верува во Господа, целосно да се предаде на Неговите заповеди, да се одрече од светот во сè и неговиот ум да не биде зафатен со ништо видливо. Тој треба постојано да пребива во молитва со вера и да го очекува Господа, т.е. Неговата посета и помош, што треба да постане негова постојана цел на умот. Освен тоа, поради гревот кој живее во него, треба да се принудува на секое добро дело, да ги исполнува сите Господови заповеди. Така, на пример, тој треба да се подвизува во смиреност пред секој човек, да се смета за низок и полош од секој, од никого да не бара почаст, пофалба или слава, како што е напишано во Евангелието, туку секогаш пред очите да го има единствено Господа и Неговите заповеди, Нему, единствено сакајќи да Му угоди со кротоста на срцето, како што вели Господ: „Поучете се од Мене, бидејќи сум кроток и смирен по срце, и ќе најдете спокојство за душите ваши“ (Мт. 11,29).

131. Поради тоа тој треба да се научи да биде милостив, добар, милосрден, благ, како што вели Господ: „Бидете совршени како што е совршен вашиот Отец небесен“ (Мт. 5:48). Тој, пред сè, во незаборавното сеќавање како образец треба да ја има смиреноста Господова и Неговиот живот, кротоста, заедништвото со луѓето, потоа да истрајува во молитвите, секогаш верувајќи и молејќи Господ да дојде и да се всели во него, да го усоврши и укрепи во исполнување на сите Негови заповеди, и да постане живеалиште неговата душа. На тој начин, тој што тоа веќе сега го прави со принуда на неволно срце, сосема доброволно, постојано навикнувајќи се на доброто и секогаш сеќавајќи се на Господа, постојано чекајќи го со голема љубов. Гледајќи ја таквата негова произволност и добар стремеж, е принуден да се сеќава на Него, и како со своето срце, и без негова волја, постојано водејќи кон добро, кон смиреност, кротост, љубов и тоа со сета своја расположлива ревност, Господ го прави тоа по милоста Своја, го избавува од неговите непријатели и гревови кои живеат во него, исполнувајќи го со Дух Свети. Потоа, без напор и труд, со својата вистина ги чини сите Господови заповеди, или, подобро кажано, Самиот Господ во него ги прави Своите заповеди, а тој чисто ги приносува плодовите на Духот.

132. Оној кој се приближува до Господа треба да биде принуден да го прави секое добро: да се поттикнува на љубов, ако нема љубов; да биде принуден на кротост, ако нема кротост; да се поттикнува да постане милостив и да има милосрдно срце; да се поттикне трпење во омаловажување, т.е. да биде великодушен кога е запоставен; да не се замерува кога е понижуван и обесчестен, според кажаното: „Не одмаздувајте се“ (Рим. 12, 19); да се принудува на молитва, ако нема духовна молитва. Гледајќи дека човекот толку многу се подвизува и против волјата на срцето со напор воздржувајќи се, Бог ќе му даде вистинска духовна молитва, вистинска љубов, вистинска кротост, вистинска милост, вистинска добрина. Со еден збор, ќе го исполни со плодовите на Духот.

133. Оној кој поради недостаток на молитвата се принудува да ја стекне, посакувајќи му благодат, а притоа не се поттикнува на кротост, смирение, љубов и на другите Божји заповеди, ниту пак додава трудољубивост и труд за да успее во нив, понекогаш, според неговата произволност и самоволна волја и во согласност со неговото барање, ќе му биде дадено делумно да вкуси од благодатта на молитвата која произлегува од спокојот и радоста на Духот, иако по своето однесување ќе остане ист како порано. Тој нема кротост затоа што не се трудел околу неа, ниту се подготвил да постане кроток; тој нема смиреност затоа што не го барал тоа ниту се принудувал на тоа; нема љубов кон сите затоа што, додека се молел, не се грижел за неа, ниту пак покажувал ревност за неа.

134. Оној кој, пак, ги нема овие добродетели и кој не се навикнал и не се подготвил за нив, нема да има корист од благодатта на молитвата, бидејќи ќе ја изгуби поради високоценетоста. Тој нема да напредува и нема да расте во благодатта што му е дадена затоа што не се предал во исполнување на Божјите заповеди од секаква произволност. Меѓутоа, пребивалиштето, и растењето на Духот се смиреноста, љубовта, кротоста и останатите Господови заповеди.

135. Затоа, кој сака вистински да Му угоди на Бога, да ја прими од Него небесната благодат на Духот, да расте и да се усовршува во Светиот Дух, треба да биде принуден во исполнување на сите Божји заповеди и да го заузда своето срце, дури и против својата волја, според кажаното: „Затоа се управував според сите Твои заповеди и лажниот пат го замразив“ (Пс.118,128).

д) Принудувајќи се себе на секое добро е едната страна од напорот. Второто е да се спротивставиш на себе во [секое] зло. Оваа друга страна е духовна борба. Вака за тоа учи свети Макариј.

136. Кој вистински сака да му угоди на Бога и вистински да ја мрази спротивната страна – злото, треба да се бори и да се подвизува двојно: да се оддалечи од земната расејаност, од љубовта кон световните врски и од гревовните навики во овој видлив свет, и од скриени твари борејќи се со злите духови, за кои зборува апостолот: „Зашто нашата борба не е против крв и тело, туку против началствата, против властите, против световните управители на темнината од овој век, против поднебесните духови на злобата“ ( Еф. 6:12).

137. Откако ја престапил заповедта и бил протеран од рајот, човекот се врзал на двоен начин со две врсти за овој свет: со животните дела и љубовта према светот, т.е. според телесните задоволства и страстите, богатството и славата, имотот, жената и децата, роднините, татковината, местото и облеката – со еден збор, според сè што е видливо. Меѓутоа, Словото Божјо, му заповеда по сопствена волја да се одвои од тоа (бидејќи секој на свој начин е приврзан за видливото) за да може, одвоен и слободен, совршено да ги исполнува заповедите. Во спротивно, тој ќе биде воздржан од внатрешноста, опкружен и окован со врските на темнината, со кои лукавите духови ја врзуваат душата.

138 Оној кој, ќе го чуе Словото Божјо и ќе пријде на подвиг, од себе ќе ги отврли сите животни работи и светски врски, кој со големо трпение и со своја мисла кон Господа, ќе стекне прилика да дознае дека во срцето постои друга борба, друго тајно спротивставување, друга борба помисли од лукавите демони, и дека му претстои уште еден подвиг. Со несомнена вера и со призив на Господа со големо трпение, тој, очекувајќи помош од Него, уште овде ќе стекне внатрешно ослободување од уздите, замките, бариерите и темнината на лукавите духови, т.е. од дејството на тајните страсти.

139. Оваа борба може да биде запрена со благодатта и силата Божја. Зашто, човекот самиот, не може да се ослободи од противникот, од измамата на помислите, од невидливите страсти и замките на лукавите. Оној кој е приврзан за видливите твари на овој свет, кој се врзал со разноврсни земни врски и кого го мамат лошите страсти, нема да дознае дека има друга внатрешна борба, битка и судир. Кога тој човек, со напор би се извлекол и би се ослободил од овие видливи световни узди, вештачки творби и телесни задоволства, конечно би почнал постојано да се прилепува за Господа, оттргнувајќи се од овој свет! Ах, кога отпосле би дошол до таа состојба во која се познава внатрешната борба на страста, внатрешната борба од лукавите помисли! Воколку пак, како што рековме, со напор не се откаже од светот и не се одвои со своето срце од земните желби и не посака целосно да се прилепи до Господа, тој нема да ја спознае измамата на скриените духови на лукавството и тајните страсти на злото, ќе остане туѓ самиот на себе, и неговите рани ќе му бидат непознати. Тој нема да сфати дека има тајни страсти во себе, туку своеволно ќе се приврзува кон видливото и ќе се прилепува за световните грижи.

140. Кој вистински се одрекол од светот, кој се подвизува и од себе го симнува земното бреме, кој се ослободил од суетните желби и телесните задоволства, од славата, моќта и човечките почасти, кој со сето свое срце се оддалечува од сè [земно], на кого во надворешниот подвиг, до степен на одрекување од волјата кон светот, Господ тајно им помага на оние кои исцело, т.е. со тело и душа, утврдил и постојано пребива во службата на Господа – во себе наидува на спротивставување, на тајните страсти, невидливите узди, невидлива борба, скриен подвиг и напрегнување. Измолувајќи од Господа и примајќи од небото духовното оружје, кое го набројува блажениот апостол: „оклопот на праведноста, шлемот на спасението, штитот на верата и духовниот меч“ (Ефес. 6:14-17), тој се вооружува и постанува способен да се спротивстави на тајните стапици на ѓаволот и на неговите итрини. Преку молитвата, трпението, прозбите, постот а особено верата го стекнува ова оружје, тој е во состојба и може да се подвизува во борбата со највисоките, власти и господари на овој свет. Совладувајќи ги спротивставените сили со дејството на Светиот Дух и со сопствена грижа за сите добродетели, тој се удостојува за вечен живот, прославувајќи ги Отецот и Синот и Светиот Дух. Сега и секогаш и во вечни векови. Амин.

141. Некои велат дека Бог бара од луѓето само надворешни плодови и дека Самиот го прави она што е таинствено. Сепак, тоа не е така. Напротив, колку повеќе човек се оградува однадвор, толку повеќе треба да се бори со помислите. Зашто, Господ очекува самиот на себе да се лутиш, да се бориш со својот ум и да не се согласуваш со злобни помисли, ниту да уживаш во нив.

142. Душата треба да се спротивставува, да се бори и да се противи. Твојата произволнот, борејќи се, престојува во трудољубивост и неволји, почнувајќи да преовладува. Паѓа и се крева. Гревот повторно го соборува. Во десет и дваесет борби тој ја освојува и соборува душата. Меѓутоа, и душата повремено на некој начин го победува гревот. И повторно, ако душата стои цврсто и во ништо не ослабне, почнува да стекнува надмоќ, да расудува и да носи победа над гревот. Така луѓето стекнуваат победа и постануваат победници над неа.

143. Додека во шумата пасе со дивите животни, коњот не се покорува на луѓето. Кога, пак, ќе го фатат, луѓето му ставаат тешка узда, додека не научи да оди правилно и право и додека не се скроти. Потоа искусен јавач го вежба како би го подготвил за борба. Му става оклоп, т.е. напрсник и седло, додека предната узда му ја притегнува и се тресе пред очите, како би се привикнал да го изгуби стравот. Ако јавачот не успее да го научи, тој останува неспособен за борба, а ако научи и се навикне да се бори, тој, штом ќе го слушне звукот на битката, веднаш ќе биде подготвен да оди кон непријателот, со самото ржење ќе им влее страв.

144. Слично на тоа и душата, откако дивеела и постанала непослушна од времето на престапот, во пустината се зближува со ѕверовите, т.е. со лукави духови, продолжувајќи во служба на гревот. Кога, пак, ќе го слушне словото Божјо и поверува, таа, обземена од Духот, ја одложува својата дива природа и телесното мудровање, водена од коњаникот Христос. Потоа таа се лути, се скротува и притеснува заради испитувањето, сè додека не ја скроти силата на Духот преку искоренување и исчезнување на гревот кој пребивал во неа. На тој начин, облечена во оклопот на правдата, во шлемот на спасението, со штитот на верата и мечот на Духот, душата учи да се бори против своите непријатели. Вооружена со Духот Господов, таа се бори со духовите на злото и ги гасне огнените стрели на злобниот. Без духовното оружје не доаѓа во конфликт. Но, штом ќе го придобие оружјето Господово, штом ќе го чуе и почувствува големиот подвиг, таа излегува со крик и вик, како што е кажано кај Јов (Јов 39,25). Тогаш, од самиот глас на нејзината молитва, непријателите паѓаат. Откако ќе го исполни таквиот подвиг и, со помош на Духот, ја одржува победата во борбата, таа со голема храброст ќе ги прими победничките венци и ќе се успокои заедно со небесниот Цар.

145. Штом ќе се оддалечиш од светот и ќе почнеш да го бараш Бога, и да размислуваш, ќе мораш да започнеш борба со својата природа, со претходните обичаи и навики со кои си соживувал. Додека се борите со тие навики, ќе наидеш на помисли кои ти се спротивставуваат и кои се борат со твојот ум. Тие ќе те влечат и ќе те привлекуваат кон видливото, од кое си се извлекол. Тогаш ќе подигнеш борба и противење, користејќи ја помислата против помислите, умот против умот, душата против душата, духот против духот.

146. Зашто во срцето се открива некаква скриена и суптилна сила на темнината. Господ е блиску до твојата душа и телото ја посматра твојата борба, те инспирира скриено, со небесни помисли и почнува тајно да те смирува. Сепак, благодатта те остава да се воспитуваш, промислувајќи за тебе и во неволјата. Кога ќе се успокоиш, таа ќе ти даде да ја запознаеш, и ќе ти покаже дека попуштила во борбата поради твоја корист. Синот на богатиот човек кој има воспитувач, поуки, казни и рани кои ги добил од учителот, изгледаат тешки. Кога, пак, ќе се ожени, тој веќе почнува да се заблагодарува на воспитувачот. Така благодатта по домостројот воспитува, се додека не постанеш совршен човек.

ѓ) Тој труд му престои на оној кој решил да му служи на Господа. Затоа, покрај решеноста да вложи непоштеден напор, му треба и расудување, внимание и претпазливост.

147. Оној кој сака да води совршен христијански живот, најпрво треба со сета своја сила да се грижи за разумен и расудлив дел од душата, т.е. да стекне способност да разликува добро и зло, така што, во секој случај, препознавајќи што влегло во душата од она што не и е својствено, живеејќи правилно и без сопнување, и така, користејќи се со разумниот дел како окото, можеби ќе може да избегнува соединување и согласност со убедувањата кон пороците, со што ќе се удостои за божествениот дар и ќе постане достоен за Господа.

148. Телото го има за свој водич окото кое гледа и кое го води на вистинскиот пат. Замислете некој да шета низ пошумено место, обраснато со трње и кал, каде и пламенот го блокира патот и каде се влечени мечеви, каде има бездни и многу вода. Ако е вешт, внимателен и бестрашен, имајќи го окото за водич, патникот со големо внимание ќе помине низ тие тешки места, држејќи ја наметката со рацете и нозете за да не се искине помеѓу дрвјата и трњето, за да не го извалка со кал и да го исече со мечеви. Окото, кое служи како светилник за целото тело, му го покажува патот за да не падне во стрмнина или да не би потонал во вода, да не би се повредил на некое опасно место. Таков вешт и претпазлив патник, држејќи ја својата наметка со сета претпазливост, оди по патоказот на очите, останувајќи неповреден и чувајќи ја својата облека од пламенот и острицата. Меѓутоа, облеката на невнимателниот, мрзливиот, безгрижниот, невештиот и неактивен [човек], кој се сопнува на слични места, брзо ќе се искине од гранките и трњето, или ќе се изгори од пламенот, или ќе се исече од острите мечеви, или ќе се извалка во кал, бидејќи да се мавта лево и десно и патникот да нема цврста одлука да ја почитува. Со еден збор, убавата и нова наметка набргу ќе се оштети поради неговата невнимателност, немарливоста и мрзеливоста, а воколку не би обраќал внимание целосно на патоказите од окото, патникот самиот ќе падне во ровот или ќе потоне во водата.

149. На сличен начин, облечен во еден вид убава наметка – облека на телото, поседувајќи и расудувајќи дел, кој управува и со него и со телото, и поминувајќи низ шумски и трнливи места на животот, среде кал, оган и падини, т.е. страста и уживањата и други непријатности на овој век, душата треба со присебност, храброст, трудољубивост и грижа постојано да се воздржува и чува. Телесниот плашт во кој е облечена не би се искинел од шумските и трнливите патеки на овој свет поради грижите, зафатеноста и расеаноста од земните, да би изгорел од пламенот на страста, душата го одвраќа окото да не гледа лукавство, го одвраќа увото да не слуша осуда, го воздржува јазикот од суетни (празни) зборувања, рацете и нозете од лошите дела. Имено, нив им е дадена волја да ги отстранува и одвојува телесните екстремитети од лошите сцени, од лошото и срамно слушање, од непристојни зборови и од световни и лоши дела.

150. Штом види дека некој храбро се одвојува од животните задоволства, од работата и грижите, од земните врски и фантазирањето на суетните мисли, Бог ја дава Својата милосрдна помош и ја чува душата која е прекрасна во овој лукав век од сопнување. Бог и ангелите ја удостојуваат душата со небесна пофалба затоа што, колку што е можно, таа прекрасно се сочувала себе и облеката на своето тело, оддалечувајќи се од секоја световна желба, и бидејќи е, потпомогната од Бога, прекрасно ги поминала препреките на овој свет.

151. Облеката на телото на оној кој ја валка со нечистотијата на овој живот, кој своеволно не се воздржува од секоја светска желба и без да го бара Бога, (почнува) да се искинува од трњето и дрвата на овој свет, гори од огнот на похотите и се осквернува од валканото уживање. Меѓутоа, на Судниот ден, неговата душа нема да има храброст, бидејќи не ја зачувала својата облека неосквернета, туку ја уништила насред измамите на овој свет. Поради тоа таа се отфрла од Царството. Зашто, што ќе прави Бог со оние кои се предаваат на светот по сопствена волја, кои се измамени од нивните задоволства или кои блудствуваат во своите фантазии за суштествата? Тој, Својата помош им ја дава на оние кои се оддалечуват од вештачките задоволства и од претходните навики, кои со ревност на својот разум секогаш го насочуваат кон Господа, кои се одрекуваат од самите себе и единствениот Господ го бараат. Бог го чува оној кој во шумата на овој свет при секој случај се чува од стапици и заседи, кој „со страв и трепет го гради своето спасение“ (Фил. 2,12), кој со својата претпазливост избегнува заседи, стапици и похоти на овој век, кои ја бараат помошта од Господа и кои се надеваат дека, по милоста и благодатта Господова, ќе бидат спасени.

е) Подвижникот треба да црпи охрабрување за својот труд со надеж и непоколебливо уверување дека Господ ќе го види неговиот ревносен подвиг, дека ќе се увери во верноста на душата, дека ќе ѝ го испрати Светиот Дух и дека ќе се соедини со него. Свети Макариј многу често ја допира таа тема и речиси во секоја поука од својот труд ја завршува со повикување на таа надеж.

152. Секое видливо дело во светот се врши со надеж дека ќе се стекне придобивка од тој труд. Тој кој не е целосно убеден дека ќе ужива од трудот, бескорисно се труди. Земјоделецот сее со надеж дека ќе собере плод. Во тоа очекување тој трпи напор, како што е речено: „зашто, оној што ора, треба да ора со надеж“ (1. Кор. 9, 10). Кој зема жена, се надева дека ќе има наследници, а трговецот кој се ризикува на море и се предава на смрт, очекува профит. Така и оној кој се надева дека ќе ги просвети очите на своето срце во Царството Небесно, ги напушта животните делата, времето го поминува во молитва и потрага, очекувајќи да дојде во Господа, да му се јави и да го очисти од гревот кој живее во него.

153. Христијанинот треба да поседува надеж, радост и очекување за идното Царство и избавување и да каже: „Ако не бидам избавен денес, ќе бидам утре“. Оној што сади лозје, уште пред да почне да работи, има радост и надеж во себе. Уште пред да дојде до виното, тој веќе сликовито ја претставува цедилката во својот ум и ги брои добивките. Со такви мисли тој се нафаќа на работа. Надежта и очекувањето го поттикнуваат марливо да работи и тој прави големи издатоци во куќата. На сличен начин, и домаќинот и земјоделецот трошат голем дел од својот имот со надеж за иден профит. Така и овде човек нема да може да трпи неволји и врз себе да го прими бремето и одењето по тесниот пат воколку нема пред очите радост и надеж дека ќе се здобие со избавување и живот. Надежта и радоста кои го придружуваат го тераат да работи напорно, да поднесува таги, да го преземе врз себе бремето и да оди по тесниот пат.

154. Оној кој верува треба да бара од Бога да му го преобрази срцето менувајќи ја неговата волја. Кон Него треба да го подигне својот ум и помисли, и да не мисли на ништо друго освен на очекување да Го види. Душата треба да ги собере и да ги смири мислите расеани од гревот, како што се собираат разиграните деца. Нека нив ги внесе во домот на своето тело, постојано со пост и љубов очекувајќи го Господа, Кој со Своето доаѓање вистински ќе ги собере во едно. Бидејќи иднината е неизвесна, таа треба да се надева што повеќе, прекрасно положувајќи ја својата доверба во нејзиниот Водич. Речено е: „Не плаши се, јас ќе одам пред тебе и ќе ги израмнам горите, ќе ја искршам бакарната порта и ќе ги здробам железните алки“ (Ис.44,2). Исто така е речено: „чувај се, да не влезе во срцето твое лукава помисла“ (5. Мој. 15:9). Не кажувај во своето срце: „тие беа народ голем, многуброен“ (5. Мој. 2:21).

155. Воколку не постанеме мрзливи и ако не го дадеме пасиштето на нашите души на несоодветни мисли на злото, туку со својата волја го привлечеме умот, поттикнувајќи ги помислите да се управуваат према Господа, нема сомнеж дека Господ ќе ни пријде со Својата волја и вистински ќе нè привлече кон Себе. Зашто, секое угодување и служење на Бога, зависи од помислите. Затоа, потрудисе да му угодиш на Господа, очекувајќи го секогаш со внатрешноста, барајќи го во помислите и поттикнувајќи и принудувајќи ја својата волја и самоволно постојано да се приближуваш кон Него. Како што ти го собираш својот ум да би го барал, така уште повеќе Тој се принудува со Сопствена дарежливост и добрина да ти пријде и да ти даде спокој. Тој, стои и го набљудува твојот ум, помислите и потсетувањата, и набљудува дали тоа го бараш со сета своја душа, или, пак, со мрзеливост и немарливост.

156. Гледајќи колку трудољубиво Го бараш, Тој, ќе ти се појави и ќе ти се открие, ќе ти ја понуди Својата помош и ќе ти подготви победа, избавувајќи те од твоите непријатели. Затоа, да го воздигнеме ова тело, да го претвориме во жртвеник, да го поставиме на него секое наше потсетување, и да го молиме Господа од небото да испрати голем и невидлив оган, кој ќе го проголта жртвеникот и се што е на него. И ќе паднат сите свештеници Ваалови, т.е. сите спротивставени сили, а ние ќе го видиме небесниот дожд, сличен на човечка трага (3. Царевите 18:44), како слегува во душата. Така во нас ќе се исполни Божјото ветување за кое зборува пророкот: „Во оној ден ќе ја подигнам паднатата скинија Давидова, и срушеното ќе го подигнам“ (Амос 9:11).

ж) Св. Макариј не додирнува поедини подвизи затоа што тие на кои тој им се обраќал на тој начин тие се труделе. Тој само понекогаш ги набројува, зборувајќи за – пост, бдение, осаменост, телесен труд, послушност, взаемно помагање, трпение. Тој зборува само детално за молитвата, бидејќи таа е хороводителот на сите доблести и подвизи, како и претходница на доаѓањето на Светиот Дух.

157. За видливиот подвиг и за тоа кој потфат е најголем и прв, возљубени, треба да го знаеш следното: сите добродетели меѓусебно се поврзани една со друга како духовниот синџир, и зависат една од друга – молитвата од љубовта, љубовта од радоста, радоста од кроткоста, кроткоста од смирението, смирението од службата, службата од надежта, надежта од верата, верата од послушноста, послушноста од простодушноста. А од друга страна, лошите дела зависат едни од други: омразата од раздразливост, раздразливоста од гордоста, гордоста од суетата, суетата од неверување, неверувањето од суровоста, суровоста од небрежноста, небрежноста од мрзеливост, мрзеливоста од очај, очајот од нетрпеливост, нетрпеливоста од страстољубието. И останатите делови од пороците се поврзани еден со друг, исто како што на добрата страна, доблестите се поврзани една со друга и зависат една од друга.

158. Најважната работа во сите добри потфати и врвот на сите успеси е истрајноста во молитвата. Преку неа, преку секојдневните барања од Бога, можеме да стекнеме и други доблести. Оние кои се удостоиле за тоа стекнуваат удел во Божјата светост, во духовната активност, во духовната дественост, и расположението на нивниот ум се соединува со Господа во неискажива љубов. Оној кој секојдневно се подтикнува да истрае во молитвата, гори во духовна љубов кон Бога, од божествена љубов и огнен копнеж, примајќи ја благодатта на осветеното совршенство на Духот.

159. Не треба да се молиме според телесните навики, ниту според некој обичај да викаме, да молчиме или да ги приклонуваме колената, туку треба да бидеме трезвени, очекувајќи Господ да дојде и да ја посети нашата душа на сите нејзини излези, патишта и сетила. На тој начин понекогаш треба да се молчи, понекогаш да се викне и да се моли со крик, при што умот треба да биде утврден во Бога. Зашто, како што телото се насочува и зазема целина за време на работата, и сите екстремитети си помагаат меѓусебно, така и душата треба да се посвети сецелосно на молитвата и љубовта кон Господа, не расејувајќи се и не лутајќи се со мислите, туку сите свои очекувања ги положува на Христа. Во таков случај, Самиот Господ ќе ја просвети, поучувајќи ја на вистинска потрага, давајќи и чиста, духовна и Бога достојна молитва, како и поклонување во дух и вистина.

160. Оние кои пристапуваат кон Господа треба да се молат во мир, мир и концентрација, со срдечен бол во срцето и трезвени мисли, избегнувајќи ги непристојните извици и збунетост. Божјиот слуга не треба да биде во неред, туку во секоја благост и мудрост, како што рекол пророкот: „Кога ќе погледнам: на понизниот и скршениот по дух и на оној што трепери пред Моето слово“ (Ис.66, 2). Забележуваме дека на Божјата величина му служеа многу труби и сили [во моментот] кога се јавувал на Мојсеј и на Илија. Меѓутоа, доаѓањето Господово се покажало и се откри во оној што претходно го кажавме, т.е. во мирот и спокојство. Зашто, се вели: „здив од тих ветар, и таму е Господ“ (3.Цар.19,12). Со ова се покажува дека Господ е во мирот и поредокот.

161. Вистинската основа на молитвата е вниманието во однос на мислите. Треба да се молиш во голема концетрација и тишина, како никој однадвор не би те соблазнил. Човек кој се моли треба да се посвети целосно на своја грижа и на своите мисли. Треба да го отсече она што ги храни лукавите помисли и да се стреми кон Бога, не да ги исполнува желбите на мислите, туку да ги собира мислите кои лутаат, разликувајќи ги злите од природните. Душата која е во грев наликува на шума во планина, или на трски во река, или на грмушка полна со трње и дрвја. Оние кои имаат намера да поминат низ тоа место, мора да ги пружат своите раце напред и со трудољубивост и труд да ги одвојат гранките пред себе. Така и душата е опкружена со цел материјал [т.е. шума] мисли кои ги шепоти спротивната сила. Потребна е голема грижа и внимание на умот како би се разликувале туѓите мисли, кои ги сеат спротивните сили. Оние кои внимаваат на своите мисли целиот подвиг го извршуваат внатре. Со својата разумност и расудување можат да напредуваат, да ги отфрлат мислите кои се појавуваат [на нив] и да ја следат волјата Господова.

з) Свети Макариј препорачува подвижникот да биде повнимателен и да се чува од задржување едино од надворешната исправност. Трудот однадвор има за цел [подвижникот] да се навикне на сите подвизи и на сите добродетели, и не треба да се задржува на нив. Надворешниот труд треба да биде насочен кон развојот на внатрешниот живот и стекнувањето на дејството на Духот. Меѓутоа, некои се задржуват на тоа, достигнувајќи го правилното однесување, додека не обрнуваат внимание на срцето и не обраќаат внимание на Духот на благодатта и не го бараат. Тие се трудат, но нивниот труд не вродува плод. Свети Макариј уверува дека [подвижникот]треба да се чува повеќе од се.

162. Многумина од оние кои строго ја следат надворешноста, се занимаваат со наука и се грижат за исправниот живот, веруваат дека на човекот не му треба ништо друго за совршенство, без да навлезат во срцето и не ги забележуваат пороците кои владеат со душата. Во екстремитетите се наоѓа коренот на внатрешниот ум на злото, а во куќата се крие разбојникот, т.е. спротивен, спротивната и мисловна сила. Кај оние кои не се борат со гревот, внатрешниот порок постепено се шири, така што, расте, и го привлекува човекот кон јавни гревови. Бидејќи, злото личи на извор кој постојано врие. Поради тоа, потруди се да го задржиш потокот на пороци да не падне во илјадниците зла.

163. Светот страда од страстите на злото и не знае за тоа. Има нечист оган кој го разгорува срцето, се шири по сите екстремитети и ги побудува луѓето кон разврат и на илјадници зла. Оние кои се воспалуваат и насладуваат, блудствуваат во срцето. Совладани од злото, тие накрајот паѓаат во јавен блуд. Истото разбери го и за среброљубието, суетата, ароганцијата, љубомората, раздразливоста. Како кога некој е поканет на ручек и пред него се изнесени разноврсни јадења: така и гревот наговара да се проба се. Уживајќи, пак, душата се оптоварува [со грев].

164. Може ли некој да каже: „Јас постам, туѓинец сум, сиот свој имот го поделив – затоа, јас сум веќе свет“. Бидејќи, воздржувањето од зло не преставува совршенство. Дали си влегол во понижен ум и ја уби змијата која демне во низините на умот и во длабочините на помислите, која се гнезди и те убива во таканаречените прегради и живеалишта на душата? Зашто срцето е бездна. Дали ја уби и избрка од себе секоја нечистотија која беше во тебе? Сите мудреци, и Законот и апостолите, и доаѓањето Господово, – зборуваат за чистотата како своја цел. Секој човек, и Евреин и Македонец и Грк, ја сака чистотата, иако не може да се очисти. Затоа, неопходно е да се испита како и со кои средства е можно да се постигне чистота на срцето. Тоа е можно само со помош на Оној кој се распнал за нас. Тој е патот, Животот, Вистината, Вратата, Бисерот, Живиот и Небесниот Леб. Без таа вистина, никој не може да ја дознае вистината и да се спаси. Како што си се одрекол од надворешниот човек и од сите видливи нешта, делејќи го сиот свој имот, така си должен, поседувајќи го знаењето и моќта на зборот, да ја отфрлиш светската мудрост, не сметајќи ја во ништо. Само тогаш ќе бидеш во состојба да се изградиш во безумноста на проповедањето (1. Кор. 1:21), т.е. вистинската мудрост која не се состои во убавината на зборот, туку во силата што дејствува преку светиот крст.

165. Главното оружје за борецот и подвижникот е да влезе во срцето и да започне борба со сатаната, да се мрази себе, да се одрече од својата душа, да се лути на неа, да ја прекорува, да се спротивстави на неговите желби што се појавуваат од навика, да се спротивставува на помислите и да се бори сам со себе.

166. Воколку самиот однадвор го чуваш телото од разврат и блуд, а одвнатре правиш прељуба и блуд, [знај] дека си прељубник пред Бога и дека твоето девствено тело нема да ти користи за ништо. Девојка која момче лукаво ќе ја измами и упропасти, постанува омразена од нејзиниот сопруг поради прељуба. Така е и бестелесната душа, која стапува во заедница со змијата, т.е. со лукавиот дух кој пребива во неа, таа прави блуд пред Бога. Напишано е: „Секој што ќе погледне на жена со желба кон неа, тој веќе извршил прељуба со неа во своето срце“ (Мт. 5:28). Зашто, постои телесниот блуд, а постои и блуд на душата која стапува во заедница со сатаната. Душата може да биде учесник и сестра или на ѓаволите или на Бога и на ангелите. Извршувајќи прељуба со сатаната, таа веќе постанува непогодна за небесниот Младоженец.

167. Повеќе пати сме ја раскажувале параболата за земјоделецот кој, откако ќе го положи семето во земја, треба да го чека и дождот одозгора. Ако не се појави облак и не дуваат ветрови, трудот на земјоделецот нема да има никаква корист, а семето ќе остане голо. Примени го истото и на духовното. Човек кој се ограничува само на своето и не прима ништо туѓо за својата природа, нема да може да му донесе вредни плодови на Бога. Во што се состои човечката активност? Во тоа што, да се одрече, да се оддалечи од светот, да пребива во молитвите, во бдението, да го сака Бога и браќата. Истрајноста во тоа е негово дело. Ако се ограничи на тоа и не би се надевал дека ќе прими нешто друго, ако на неговата душа не дуваат ветрови на Светиот Дух – нема да се појави небесен облак, ниту од небото ќе падне дожд кој ќе ја ороси душата. Тогаш човекот нема да може да му донесе вредни плодови на Господа.

и) Од бројот на оние кои се делумно точни, свети Макариј издвојува писатели кои научиле од книги и разговори за што се работи [во подвижништвото] и зборуваат за тоа, но не го допираат самото дело. Поради тоа, тие во духовните познавања остануваат позади тоа се незналици а нивните објаснувања се неточни.

168. Оној кој води разговор за духовноста, а самиот не ја искусил, наликува на човек што шета во пусто поле среде топло пладне и, измачен од жед, зборува за извор кој врие од вода и дека пие од него, иако устата и јазикот му се исушиле од жедта што гори, или на човек кој зборува за сладоста на медот, иако самиот не го вкусил и иако не ја знае моќта на неговата сладост. Така [не може да се потпре] на она што е за совршенство и радост, т.е. за бестрашност зборуваат оние кои не го почувствувале нивното влијание врз себе и кои не посведочиле во нив. Зашто, со текот на времето, таквиот човек, воколку се удостои барем делумно да ѝ пристапи, самиот себе ќе си расудува: „Не се покажало така како што претпоставував. Јас зборував поинаку, а Духот дејствува поинаку“.

169. Едно е да се зборува за лебот и трпезата, а друго е – да се јаде и да се прима вкусот на лебот, окрепнувајќи ги сите екстремитети на телото. Едно е да зборуваш за сладок пијалок, друго е – да одиш и да вкусиш од изворот пиејќи сладок пијалок. Едно е да се зборува за војна, за храбрите борци и војници, а друго е – да одиш во битка и да се судриш со непријателот, да напредуваш и да се повлекуваш, да примаш и да нанесуваш удари и да победуваш. Така е и во духовното: едно е да се знаат и да се разјаснуват причините со умот, а друго е – да се сведочи лично и на дело во внатрешноста на човекот и со ум да се посведочи на богатството од: благодатта, вкусот и дејството на Светиот Дух. Оние кои изговараат само возвишени зборови, се држат до фантазијата и арогантниот ум.

170. Кога се објавува војна, мудреците и благородниците се плашат од смртта и остануваат во своите домови, а за во војна се повикуваат старите, сиромашните и неразумните. Се случува тие да го победат непријателот и да го прогонат од околината, поради тоа од царот добиваат награди и венци, стекнуваат почасти и достоинство, а зад нив остануваат благородните луѓе. Истото се случува и во духовното. Слушајќи го зборот за прв пат, неуките го исполнуваат со вистинска мисла и ја примаат благодатта на Духот од Бога, додека мудрите и оние кои темелно го истражуваат зборот избегнуваат борба и не напредуваат, останувајќи зад оние кои учествуваат во битките и победуваат.

ј) Затоа, треба да вложиш максимални напори за да го стекнеш Духот на благодатта. Ако Него го нема, сите твои жртви и напори се ништо и во часот на излезот ќе те фатат демоните и ќе те свлечат во својата бездна. Кај Тој, пак, кај кого е Духот, ги спалува демоните.

171. Воколку оној што ги оставил своите заради Господа, кој се откажал од овој свет, ги оставил световните задоволства, имот, татко и мајка, кој се распнал, постанал туѓинец, сиромав, без ништо – наместо светско спокојство нашол во себе божанско спокојство, во душата нема да почувствува духовна сладост, ако наместо скапа облека не ја облече облеката на божествената светлина на внатрешниот човек, ако наместо поранешното телесно општење со сомнеж во душата не ја спознае заедница со небесното, ако наместо видлива радост на овој свет, тој не ја прими духовната радост и утеха на небесната благодат, ако во душата, според напишаното: „ќе се наситам од ликот Твој, кога еднаш ќе се покаже славата Твоја“(Пс.16:15), со еден збор, ако наместо ова временско уживање не ја стекне посакуваната и нераспадлива сладост во душата, тогаш постанал блага сол и е посиромашен од сите луѓе затоа што и тој е лишен од овоземното, и со божественото нема да се наслади, бидејќи во својот внатрешен човек не ја познал Божествената тајна која се извршува со дејство на Светиот Дух.

172. Душата се залажува, која замислува дека сама, потпирајќи се на сопствените сили и без соработка на Духот, со било каков труд или подухват ќе се доведе до совршенство. Несоодветно е за небесниот свет, несоодветно за Царството на душите кои замислуваат дека без Светиот Дух можат да успеат во совршена чистота со сопствена сила. Воколку не се приближат до Бога, откажувајќи се од светот, ако не поверуват со надеж и трпение дека ќе добијат богатство што е невообичаено за неговата природа, т.е. со силата на Светиот Дух, и ако во неговата душа од Господа одозгора не го стекне божествениот живот, човекот кој е под влијание на страсти нема да го почувствува вистинскиот живот, нема да се отрезни од опиеност, во неговата помрачена душа нема да светне просветувањето на Духот и светиот ден, ниту ќе се разбуди од најдлабокиот сон на незнаењето заради вистинското познание на Бога преку божествената сила и дејството на благодатта.

173. Кој се труди да верува и да му пристапи на Господа, треба да се моли уште овде да го прими Божјиот Дух, кој е живот на душата. Затоа Господ дојде, т.е. уште тука на душите да им даде живот – Светиот Дух. Зашто, кажано е: „Додека ја имате светлината, верувајте во светлината“ (Јован 12:36); „настанува ноќ, кога не ќе може никој да работи“ (Јован 9:4). Оној кој уште тука не барал и кој не го примил животот на душата, т.е. Духот на божествената светлина, во моментот на излегување од телото, ќе биде испратен на левата страна на темнината. Тој нема да влезе во Царството Небесно, туку неговиот крај ќе биде со ѓаволот и неговите ангели во пеколот. Златото и среброто стануваат уште почисти и повредни кога ќе се стават на оган. Нив ништо, ниту дрво, ниту трева, не може да ги променат, бидејќи тие постануваат како огнот и согоруваат се што им се прибли. Исто така, и душата која ќе се најде во духовниот оган и во божествена светлина нема да претрпи никакво зло од ниеден лукав дух. Оној кој ќе се приближи ќе биде изгорен од небесниот оган на Духот. Птицата која лета во височини нема грижи, не се плаши од ловци или лукави ѕверови, туку на сите им се потсмева, високо летајќи во [небото]. Така се насмевнува душата која ги примила крилјата на Духот и која испарува во небесните височини.

174. Кој во себе сеуште ја нема всадено и воспоставено благодатта Божја, нека се прилепува за душата деноноќно, како за нешто природно, душата се држи до она што повремено ја управува, го буди и го побудува на добро. Во крајен случај, нека има во него, како нешто природно и незаменливо, грижа, страв, болка и секојдневна скрушеност на срцето.

 

Преведе,
Прота Митко Попоски
Виндзор, Канада